मतदाता सूची विवादबीच पश्चिम बंगालमा मतदान सुरु-सुरक्षा कडाइ, राजनीतिक प्रतिस्पर्धा चरममा

पश्चिम बंगालमा मतदाता सूची परिमार्जनलाई लिएर विवाद चुलिएको अवस्थामा बिहीबारदेखि राज्यस्तरीय निर्वाचन सुरु भएको छ। भारतका विभिन्न राज्यमा जारी चुनावी प्रक्रियामध्ये विशेषगरी पश्चिम बंगाल र तमिल नाडु को प्रतिस्पर्धालाई निकै चासोका साथ हेरिएको छ।

यस निर्वाचनलाई भारतीय जनता पार्टी का लागि नयाँ क्षेत्रहरूमा प्रभाव विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा लिइएको छ भने विपक्षी दलहरूका लागि सत्तारूढ दललाई चुनौती दिने महत्वपूर्ण परीक्षा मानिएको छ। यसअघि केरला, आसाम र पुडुचेरी मा मतदान सम्पन्न भइसकेको छ।

पश्चिम बंगालमा पहिलो चरणअन्तर्गत १६ जिल्लाका १५२ सिटका लागि मतदान भइरहेको छ, जहाँ १,४७८ उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा छन्। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको भाजपा मुख्यमन्त्री ममता बनर्जी लाई सत्ताबाट हटाउने रणनीतिमा देखिएको छ। बनर्जी नेतृत्वको तृणमूल कंग्रेस भने लगातार चौथो कार्यकालको खोजीमा छ।

चुनावकै बीच मतदाता सूची संशोधनलाई लिएर ठूलो विवाद उत्पन्न भएको छ। विशेष परिमार्जन अभियानपछि करिब ९० लाख मतदाताको नाम सूचीबाट हटाइएको छ, जसलाई अधिकारीहरूले मृत वा अनुपस्थितको रूपमा वर्गीकृत गरेका छन्। साथै, थप २७ लाख मतदाताको विवरण अझै समीक्षा भइरहेको बताइएको छ।

भारतको निर्वाचन आयोग ले मतदाता सूची शुद्धीकरणका लागि यस्तो कदम चालिएको दाबी गरे पनि यसले व्यापक आलोचना र कानुनी चुनौती निम्त्याएको छ। वैध कागजात हुँदाहुँदै नाम हटाइएको भन्दै प्रभावित पक्षले असन्तुष्टि जनाएका छन्।

प्रधानमन्त्री मोदीलगायत नेताहरूले ‘अवैध बंगलादेशी आप्रवासी’ लक्षित गरी सूची सफा गरिएको अभिव्यक्ति दिएपछि विवाद झनै चर्किएको छ। तृणमूल कंग्रेस ले भने यो कदम मुस्लिम समुदायलाई लक्षित गरिएको आरोप लगाएको छ, यद्यपि अधिकारीहरूले हटाइएकामध्ये हिन्दू मतदाताको संख्या पनि उल्लेख्य रहेको बताएका छन्।

चुनावी हिंसा र अनियमितता रोक्न व्यापक सुरक्षा व्यवस्था गरिएको छ। करिब २ लाख ४० हजार केन्द्रीय सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ भने विभिन्न क्षेत्रमा कडा निगरानी कायम गरिएको छ। निर्वाचन अवधिभर बाइक र्‍याली, दुईपांग्रे सवारीमा प्रतिबन्ध तथा मदिरा बिक्रीमा कडाइ जस्ता उपाय लागू गरिएका छन्।

बिहीबारको मतदान मुख्यतः उत्तर, मध्य तथा दक्षिण–पश्चिमी क्षेत्रहरूमा भइरहेको छ, जहाँ आर्थिक रूपमा पिछडिएका समुदायहरूको बसोबास छ। मुस्लिम, आदिवासी तथा तल्लो जातीय समूहहरूको उल्लेख्य उपस्थिति रहेका यी क्षेत्रहरूमा मतदाता सूची विवादको प्रभाव पनि देखिएको छ।

पश्चिम बंगालपछि दोस्रो चरणको मतदान आगामी साता हुने तय छ। उता, तमिल नाडुमा भने सबै २३४ सिटका लागि एकै चरणमा मतदान हुँदैछ, जहाँ द्रविड मुनेत्र कझगम र अल इन्डिया अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम बीच मुख्य प्रतिस्पर्धा देखिन्छ। यसपटक अभिनेता–नेता विजय को नयाँ पार्टी तमिलागा वेत्री कझगम को सहभागिताले चुनावलाई थप रोचक बनाएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार दक्षिण भारतमा क्षेत्रीय पहिचान र भाषिक राजनीतिले प्रभाव जमाइरहेका बेला भाजपाका लागि सानो उपलब्धि पनि रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।